Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     275 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Asyanın kalbi Doğu Türkistan
İbrahim Ali Uçar

  Sayı: 104 -

Bu yazı, Nisan-Haziran 2013 tarihli 76. sayımızda yayınlanmıştı. O günden bugüne Kardelen'in istikametini göstermesi ve yazının değeri sebebiyle tekrar yayınlıyoruz.

 

Türk milletinin ilini tutmuş töresini düzenlemişler... Ordu yürütüp dört bir yandaki başlıya baş eğdirmiş dizliye diz çöktürmüş... Çin milleti ile komşu olmuşlar. Altını, gümüşü, ipekliyi sıkıntısızca veren Çinlinin sözü tatlı ipeklisi yumuşak imiş... Bunlarla uzak kavimleri kendisine yaklaştırır, sonra kötülük edermiş... (Bilge Kaan (Kültigin) Kitabesi, Orhun Yazıtları, 8.yüzyıl)

Doğu Türkistan, coğrafyamızın unutulan topraklarından sadece bir tanesi. Şincan (Şinciang) -Uygur Özerk Bölgesi, diğer adıyla Doğu Türkistan Özerk Türk Cumhuriyeti olarak adlandırılan Çin’e bağlı insan haklarının rafa kalktığı acı ve göz yaşının hâkim olduğu Türkiye’den yaklaşık 5000 km uzaktaki Türk yurdunun adıdır. Doğu Türkistan’ın toplam yüzölçümü 1646900 kilometrekare ile Türk Dünyası’nın Kazakistan’dan sonra 2. büyük ülkesidir.

Doğu Türkistan M. Ö. 210 yıllarından beri, Hun, Tabgaç, Göktürk, Uygur, Kara Hoca Uygur Hanlığı, Karahanlılar ve Türk Moğul İmparatorluğu gibi çeşitli Türk hanedanlarının sınırları içerisinde kalmıştır. Bu devletlerin zaman zaman zayıflamasından doğan fırsatları değerlendiren Çin, Doğu Türkistan’a saldırmış ve her birinde kısa sürelerle ülkeyi işgal etmişse de her seferinde Türkistan halkı tarafından geri püskürtülmüştür.

Çin’de imparatorluk kuran Mançular 1750’de Doğu Türkistan’ı işgal etmiş ve 1862’ye kadar hâkimiyetlerini sürdüre bilmişlerdir. Bu dönemde 42 defa isyan çıkmışsa da bunların hepsi kanlı bir şekilde bastırılmış,1863’deki son isyanda Doğu Türkistanlılar başarılı olmuştur ve ömrü 16 yıl süren bir devlet kurabilmişlerdir. Doğu Türkistan’ı Çarlık Rusyası’nın ele geçirmesinden korkan İngilizlerin desteği ile 1876’da saldıran Çin kuvvetleri 1884’de ülkeyi yeniden ele geçirmişlerdir. Bundan sonra 1931’de başlayan ayaklanmayı bastıramayan Çin SSCB’den yardım istemiş ve isyan 1933’de SSCB’nin yardımıyla bastırılmıştır. Daha sonra 1944’de Türkler tekrar bağımsız devlet kurmayı başarmış ancak bu devlet de 1949’da Çin yönetimine teslim olmuştur.

Doğu Türkistan o tarihten buyana Çin hâkimiyeti altındadır. Bugün Şincan-Uygur Özerk Bölgesi 1955’de oluşturulmuştur. Bu bölge de kendi içinde beş özerk eyalete bölünmüştür. Sömürgeci devletlere has bir şekilde Çin’de böl ve yönet taktiğini Doğu Türkistan üzerinde uygulamaya sokmuştur.

Doğu Türkistan’da Şincan - Uygur Özerk yönetimi esasına bakılırsa ülkenin tümünde yetkili bir organ değildir. Doğu Türkistan’da özerk yönetim dışında onunla aynı yetkilere sahip 7 ayrı devlet organı daha vardır. Bu organların hemen hepsi dolaylı ve direkt olarak Pekin’deki merkezi hükümete bağlıdır. Bu yüzden Özerk Bölge Hükümeti kukla bir organdan ibarettir. Ayrıca Çinli yöneticiler, Çin’in sürekli artan nüfusunu Türkistan’ın verimli bölgelerine kaydırarak nüfus oranını her gün kendi lehlerine çevirmektedirler. Çin yönetimi, kurduğu her fabrika için kalifiye işçi adı altında sürekli Çinlileri getirip Doğu Türkistan’a yerleştirmektedir.

Doğu Türkistan yeraltı kaynakları bakımından çok zengin bir ülkedir. Ülkenin 5 bini geçen maden ocağında 118 çeşit maden çıkarılmaktadır. Bir başka ifade ile Çin’in toplam maden ocaklarının % 85’i Doğu Türkistan’ da yer almaktadır. Doğu Türkistan’ın yeraltı zenginliklerinin başında petrol gelmektedir. Ayrıca Doğu Türkistan'da bilhassa Turfan, Aksu, İli ve Yeni Hisar bölgelerinde zengin demir yatakları bulunmaktadır. Zenginlikleri saymakla bitmeyecek Doğu Türkistan'da altın rezervi de 18,5 milyon tona ulaşmaktadır. Doğu Türkistan çok zengin bir yer altı ve yer üstü zenginliğine sahip olmasına rağmen, ülkeye sadece bir hammadde deposu olarak bakıldığından sanayi ilerlememiş insanları zenginleşememiştir.

Asya’nın kalbi sayılan Doğu Türkistan, Batı Asya ile Uzak Doğu arasındaki geçiş güzergâhı üzerinde yer alan doğu-batı yönündeki büyük tabiî yolları, eskiden olduğu gibi bugün de buradan geçmektedir.

Tarih çağları içinde Orta Asya ticaretinde, Doğu Türkistan’ın önemi fazladır. Çünkü o dönemlerin en işlek ticarî ‘‘İpek Yolu’’, Doğu Türkistan’dan geçer. İşte bu öneminden ötürü bölge topraklarına Rusya ve Çin göz dikmişlerdir. Doğu Türkistan’ı; Rusya, ticarî fonksiyonunu Çin’in iç bölgelerine kadar ulaştırmak amacıyla, Çin ise Orta Asya ülkeleri, İran’a ve oradan Avrupa’ya açılan bir kapı olarak görmüştür. Sonuçta bir sömürgesi haline getirmiştir. Sömürge bir devletin ticareti elbette sömürücü devlet ile olur. Bu nedenle, bugün ülkenin tüm ticarî ilişkisi Çin’ledir.

Çin, Doğu Türkistan’ın zenginliklerini ve coğrafî konumunun üstünlüklerini kendi halkının refahı için kullanırken Uygurlar öz vatanlarının nimetlerinin neredeyse hiç birinden yararlanamamakta varlık içinde yokluk yaşamaktadırlar. Uygurlar Çinlilerden hak talep ettikleri için her geçen gün daha da artan baskıya ve şiddete uğruyorlar. Uygurlar son yıllarda dünyanın gözleri önünde hayatta kalma mücadelesi veriyorlar. Çin yönetimi Müslüman Türk kimliğinin anıtlarını uzun zaman önce bir kenara itti. Camileri, okulları dünyanın gözü önünde yıktı. Son yılların en büyük asimilasyon yöntemlerini Doğu Türkistan’da uygulamaya soktu. Camilerde ibadet etmek, ramazan ayında oruç tutmak imkânsız hale getirildi. Sadece yaşlıların o da oturduğu eve yakın yerler olmak kaydıyla camiye gitmesine izin veriliyor. Ramazan ayında oruç tutanlar ise akla gelmeyecek yöntemlerle ya aşağılanıyor veya zorla oruçları bozduruluyor. Çin yönetimi en önemli insan haklarından biri olan inanç özgürlüğünü bile Doğu Türkistan halkına çok görüyor. Uygurlu kadınlar zorla kürtaja zorlanıyor ve bebekler doğar doğmaz öldürülüyor. Öldürerek nüfus plânlaması yapıyorlar. Bugün ben medeniyim, insan hakları benim için öncelikli konudur diyen ülkeler ise 21. yüzyılın 2009’da Han Çinlileri tarafından sokak ortasında linç edilen Uygurları izlemekle yetiniyor. Batılılar neredeyse üzerinden 100 yıl geçmiş ‘‘Sözde Ermeni Soykırımını’’ daha dün olmuş gibi pişirip pişirip önümüze getirilirken fotoğraflarla, video kayıtları ile internet ve televizyon ortamında alenen gördükleri bu asıl soykırımı nasıl da görmezden geliyorlar.

Doğu Türkistan’da Uygurlara karşı yapılan her türlü vahşet, insanlıktan gerekli cevabı almalıdır. Tüm insanlık, Doğu Türkistan’da yaşananlar için bir şeyler yapmalı ve Çin yönetiminin devlet şiddeti insanlığın gücü karşısında yenilgiye uğramalıdır. Çin zulmü son bulmalıdır.

Görülen o ki Çin elindeki ‘‘altın yumurtlayan kaz’’ gördüğü Doğu Türkistan’ı elinde tutmak için daha çok Türk kanı akıtacağa benziyor. Bu kötü gidişe dur diyecek olan yine Doğu Türkistan’da yaşayan Türkler’dir. Bu noktada bir Uygur atasözünde hatırlamakta fayda var, “Fil karıncayı bir ayağıyla ezebilir; ama o karınca filin hortumuna bir girdi mi fili ölümüne çıldırtır.’’

 

KAYNAKLAR:

HUGH POPE: Evladı- Fatihan, Vatan Yy, İst. 2006

Ramazan ÖZEY: Dünya ve Ülkeler Coğrafyası, Aktif Yayınevi, İst.,2003

Muharrem ERGİN: Orhun Abideleri, Boğaziçi Yy, İst., 2000

Erol GÜNGÖR: Tarihte Türkler, Ötüken Yy., İst., 1995


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
Asyanın kalbi Doğu Türkis... - Sayı 104
Asya'nın kalbi Doğu Türki... - Sayı 76
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (105): Eğitim, fert ve cemiyet için yarın projesi... Doğumdan ölüme bütün hayatın, zamanın ve mekânın konusu... Hattâ ölümden sonrası, ömrümüzü nasıl geçirdiğimize bağlı olduğuna göre, ölüm ötesi ümidi de, (Allah muhafaza) inkısarı da alınacak eğitime bağlı... Her insan ve her cemiyet onun nasıl olması gerektiği üzerinde düşünmek durumunda.

Son Eklenen Yorumlardan
 Göz yaşı dökmemek kabil mi; bu satırlar işte tam göz yaşı pınarının yeri, İsa Yusufalptekin, güzel i... Sinan AYHAN

 Dünyaya düzen verdiklerini düşünenler, ne yazık ki dünyayı çökertiyor... Görünen köy kılavuz istemez... Sinan AYHAN

 Sevgili Mertali, bir yalınlık cevheri yolunu tutmuş, yani sen öyle bir yol tutmuşsun, ne güzel; sorm... Sinan AYHAN

 "Türk milleti, bütün tarih boyunca kaderinin devamlı ihtar ve ifşa edişleriyle meydanda olduğu gibi,... Sinan AYHAN

 Doğru söze ne hacet ayzına eline sağlık abi çok güzel... Serkan yakar


Nüfuz plânlaması diye bir şey tutturmuş gidiyorlar.
Ülkedeki kazalar, ihmaller ve terör sebebiyle ölenler hiç hesaba katılmıyor.
İnsanımızda bu ibret almamak, hükümetlerimizde bu beceriksizlik olduğu sürece bırakın planlamayı, nüfusu teşvik etmeleri gerekmez mi?
Yoksa bunca ölüme karşı bu tedbirsizlik, nüfuz planlamacılarının işi mi?
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Tek kelimeyle kurtuluş yolu
Karıncanın gücü
Selâm
Yolun sonu
Tokat
Dubalı dünya düzeni -I-
Karıncanın gücü
Hiç gelmeyen
Tek kelimeyle kurtuluş yolu


Ali Erdal - Karıncanın gücü
Kadir Bayrak - Aşilin topuğu
Sinan Ayhan - Tokat
Necip Fazıl Kısakürek - Tek kelimeyle kurtul...
Dergi Editörü - Selâm
Site Editörü - Yolun sonu
Mehmet Hasret - Nasihat
Gönüldaş - İşte bu!..
Necdet Uçak - Yürüdüm Allah diye
Necdet Uçak - Kafkaslarda Rus zulm...
Altan Atan - Eski dünya
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
Kardelen Dergisi - Gelecek sayı konusu ...
M. Nihat Malkoç - Âh Doğu Türkistan Âh...
Hızır İrfan Önder - Gelsin bahar
Mehmet Balcı - Güzel
Mehmet Balcı - Öğrenmelisin
Av. Mustafa Büyükgüner - Aradığımız ruh
Muhsin Hamdi Alkış - Ah Türkistan ah Türk...
Muhsin Hamdi Alkış - Olaylara Bakış (Nisa...
Hasan Ildız - İçimde
Kubilay Ertekin - Sinsi ve pasif siyâs...
Halis Arlıoğlu - Hayat arkadaşıma
İbrahim Ali Uçar - Asyanın kalbi Doğu T...
Ahmet Değirmenci - Oralardan haberler
Ahmet Değirmenci - Röportaj - Seyit Tüm...
Ahmet Değirmenci - Bir ihtilâl...
Kürsü Kainatın Efendisi - Mucize
Murat Yaramaz - İşkence
Murat Yaramaz - 104.sayı mizah köşes...
Murat Yaramaz - Korkak kahraman
Murat Yaramaz - Çözüm
Mahmut Topbaşlı - Solan yüzüm tende kö...
Erdal Kozankaya - Tarih bizi çağırıyor
Mehmet izzet Gülenler - Dubalı dünya düzeni ...
Gülşen Ayhan - Tercih
Hacer Taner Bulut - Kötülük eden kötülük...
Mertali Mermer - Hiç gelmeyen
Cemal Karsavan - Dikkat edilmeli sana...
Hakkı Şener - Türkistan
İlkay Coşkun - Doğu Türkistan uzak ...
İlkay Coşkun - "Mübareze" hakkında
Abdushükür Muhammet - Şiir okuma
Abdushükür Muhammet - Ak
Abdurehim imin /paraç - Vatan derim
Turgut Yıldızan - Gök bayrak için şanl...
Amine Vayıt - Güzel yurdum
Nurmuhammet Yasin - Nuzugumun çağrısı
Ferruh Recai - Karanlıkta güneşlene...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 7456218
 Bugün : 1215
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 510414
 Bugün : 6
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 56
 104. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 4
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 5
Son Güncellenme: 2 Mayıs 2020
Künye | Abonelik | İletişim