Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 30 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     343 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Maariften eğitime
Site Editörü

  Sayı: 105 -

Ülkemizin eğitim işlerinden sorumlu olan bakanlığın ismi, aradaki “Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı” olduğu zamanı saymazsak, yaklaşık yüz yıldır “Millî Eğitim Bakanlığı”. Bu asırlık kurumumuz birden ortaya çıkmış değil elbet, Devlet–î Âlî Osmanlı zamanında da eğitim meselemize bakan bir “nâzırlık” vardı: “Maarif Nâzırlığı”.

Eğitim kelimesinin İngilizce’deki karşılığı “education” (ecukeyşın). Amerika Birleşik Devletleri’nde ve İngiltere’de eğitimle ilgilenen bakanlıklara “Department of Education” deniyor.

Gelin bu kelimelerin peşine takılalım. Yazıya başlamadan önce “eğitim” kelimesinin son bir veya iki yüzyıllık geçmişi olduğunu tahmin edip yazı taslağını ona göre kurdum kafamda ancak gördüm ki eğitim kelimesinin kökü Orhun kitabelerine kadar gidiyor. “... ol yılkıg alıp igittim” sözünde geçen “igittim” kelimesi “besledim”, “doyurdum” mânâsındaymış. Divân–ı Lugâti’t Türk’te de “igitti” kelimesi “yetiştirmek” anlamında kullanılmış.

“Education” kelimesi ise Latince “ex (eks)” ve “ducere (duker)” kelimelerinin birleşmesinden oluşmuş. Ex dış anlamında, ducere ise liderlik etmek, yol göstermek anlamında... Zamanla educate (ecukeyt) halini alan kelime, çocukların ilk yürümeye başlaması ve eğitmek anlamlarını kazanmış.

Maarife gelirsek… Maarif, irfan ile aynı kökten geliyor. Biliş, anlayış kelimeleri anlamını tam karşılar mı emin değilim. Bu kökten gelen irfan, arif gibi kelimelerin daha içten mânâları var. “Education” kelimesinin ilk kısmının “ex” yani dıştan gelmesi gibi “Maarif” kelimesinde bir “içten” gelme durumu var. Enfüs ve âfak gibi...

Tahsili ele alalım. Mahsul ile aynı kökten. Tohumdan ürün alma… Tedris, dars kökünden, yani yorumlayarak öğretme… Okul, okumaktan gelse de Fransızca ekol kelimesinden esinlenmiş. Mektep de “ktb” kökünden gelen bir kelime, yazma, okuma yeri anlamında. Rüştiye tabir yerinde ise cuk oturan isimlerden, anlamına en uygun olduğunu düşündüğüm isim belki de. Rüşt doğru yolu bulma, doğru yoldan gitme anlamına geliyor. İrşad, mürşid bu kökten diğer önemli sözcükler.

Kelimeler, isimler taşıdıkları mânâyı işaret ederler ancak “o şey” değillerdir. Bu açıdan “eğitmek” sözcüğü daha çok hayvanların uysallaştırılmasını, bazı hareketleri yapacak hale gelmeleri için yapılan çalışmaları işaret ediyor. Eski kaynaklardaki kullanımı da bu yönde. “Education” kelimesinin dışa dönüklüğü de buna yakın bir anlam katıyor. Ancak maarifte, tahsilde, irşâdda işaret edilen mânânın farklı olduğu aşikâr.

Bugün bakanlığın ismini Maarif Bakanlığı olarak değiştirsek sorunlar çözülmez elbette. Eskiye bakıp, nerede o eski zamanlar diye bir özlem de değil kastımız. Bir bakış açısı getirmek çabasındayız. Eğitimle ilgili çalışma yaparken dışa değil içe bakarak ilerlemenin gerekliğini görmek belki… Derecâtı âli olsun, merhume Samiha Ayverdi Hanımefendi ne güzel demiş: “... Zîra alâkalılar bilsin bilmesin, bugün Türkiye'nin maariften daha mühim bir meselesi yoktur”

Eğitim meselesinde önemli iki faktör var: öğrenci ve öğretmen. Eğitmen yerine öğretmen tercih edilmiş. Daha önceki kavramımız muallim. Muallim kelimesi, öğretilen şeyin ilim olduğuna işaret ediyor. Tam karşılığı günümüzdeki öğretmen kelimesi olmasa da benzer anlamda diğer bir sözcük mürebbi. Mürebbi kelimesi rab kökünden. Rab deyince ilk akla ilâhî Rububiyet geliyor ancak Arapça’da ustalık, usta öğretici olarak da kullanım örnekleri var. Mısırlılar bir ud üstadına rabbü’l ud derlermiş, udun en ustası anlamında… Bu açıdan mürebbi kelimesinin ustalaştırıcı, olgunlaştırıcı anlamlarını içermesi çok mânidâr. Öğrenci kelimesi öğrenen birine işaret ederken, talebe kelimesi talip olmayı öne alıyor. Kavramların işaretleri arasındaki bu nüanslar çok şey anlatıyor.

İsmine ne dersek diyelim en çok üzerinde durmamız gereken konu eğitim. İyi veya kötü niyetli her oluşumun, organizasyonun eğitim üzerinden hareket etmeye çalışması bunun diğer bir göstergesi. Bunun yanında yeni nesillerin bilgi ile tanışma süreçleri her geçen gün değişiyor, hızlanıyor. Bilgi her yerde ancak hazmetmeyi bilen çok az. Buna talip olacak talebe, doğru yolu gösterecek öğretmenler şart.


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
Maariften eğitime... - Sayı 105
Yolun sonu... - Sayı 104
Sağlık olsun... - Sayı 103
Bosnayı çok seviyoruz... - Sayı 102
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (106): Mevlâna, Yunus etrafında Anadolu irfanı...

Son Eklenen Yorumlardan
 Amin... Okuyucu

 Maalesef bu virüsün aşısı da ilacı da Yok. Allah ıslah etsin... Ahmet Güney

 Allah(celle celaluhu) razı olsun. Bizim böyle bilimsel makalelere de ihtiyacımız var. Teşekkürler!... Himmet

 Hocam yazılarınızdan istifade ediyoruz. Bu yazınızda da çok faydalı bilgiler ve öğütler mevcut. Yaln... Mustafa GÜNEY

 Göz yaşı dökmemek kabil mi; bu satırlar işte tam göz yaşı pınarının yeri, İsa Yusufalptekin, güzel i... Sinan AYHAN


Emanet gazete isteyen, “bakabilir miyim?” diyor; “okuyabilir miyim” değil… Demek okunması gereken gazeteler, bakılır duruma düşmüş; yani albüm olmuş… Hem de (görmeyen gözlere yazıklar olsun) “fuhş albümü”…
Ortada bir basın olmadığına göre, neyin krizinden söz ediyorlar?..
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1993
Maarif
Nasıl bir insan
İki kelime arasındaki boşluktan geçen ku
Çeyrek asır
Maariften eğitime
Zikir ve ?nemi
En tehlikeli virüs...


Ali Erdal - Nasıl bir insan
Ali Erdal - Büyük depremin öncül...
Kadir Bayrak - Filmin sonu
Sinan Ayhan - Türkü, Anadolu harcı...
Necip Fazıl Kısakürek - Maarif
Bedran Yoldaş - Paklanmak
Dergi Editörü - Çeyrek asır
Site Editörü - Maariften eğitime
Mehmet Hasret - Dost cemali
Necdet Uçak - İslâm gelince
Necdet Uçak - Geçer
Necdet Uçak - Değil
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler...
Kardelen Dergisi - Gelecek sayı konusu ...
M. Nihat Malkoç - Her şey eğitimle baş...
Hızır İrfan Önder - Elem gazeli
Hızır İrfan Önder - Gafil olma
Ayhan Aslan - İhtiras
Olgun Albayrak - Münacaat
Mehmet Balcı - Kurban açıklaması
Mehmet Balcı - Kalmadı
Mehmet Balcı - Doluyum
Yusuf Karagözoğlu - Kazandıklarımızı kay...
Muhsin Hamdi Alkış - Olaylara Bakış-105
Kubilay Ertekin - En tehlikeli virüs.....
Halis Arlıoğlu - Hasret ve hüsranla g...
Halis Arlıoğlu - Felek
Büşra Doğramacı - İnsanlığın maarif da...
Kürsü Kainatın Efendisi - Mucize
Murat Yaramaz - Tedrisat
Murat Yaramaz - Mizah köşesi-105
Murat Yaramaz - Vesile
Murat Yaramaz - Bıçak
Murat Yaramaz - Eğilim
Mehmet izzet Gülenler - Dubalı dünya düzeni ...
Gülşen Ayhan - İki kelime arasındak...
Eyyub MEMMEDOV - Deniz boyu sevgim...
Mertali Mermer - İnsanlar anlamaz ben...
Cemal Karsavan - Kaşım değse kirpiğin...
İlkay Coşkun - Maarif meselemiz
İlkay Coşkun - Mülâkat-105
İlkay Coşkun - Vatanım
Turgut Yıldızan - İnsandan hazreti ins...
Turgut Yıldızan - Öğretmen olabilir mi...
Vildan Poyraz Coşkun - Eğitimde anne eli
Mehmet Şirin Aydemir - Keder kardelenleri
Çakmakçıoğlu - Hangi eğitim
Tuba Kanlıkama - Payitahtın sesi
Mustafa Kadir Atasoy - Göktaşı
Ülvi ƏLƏKBƏRZADƏ - Edilen dualar
Ülvi ƏLƏKBƏRZADƏ - Sevgi notumuz
İlknur Şimşek - 1453
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 7770317
 Bugün : 302
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 514285
 Bugün : 1
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 59
 105. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 2
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 6
Son Güncellenme: 2 Mayıs 2020
Künye | Abonelik | İletişim