Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 30 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     3806 kez okundu.     3 yorum bırakıldı.     Yazara Mesaj

K?lt?r, Gen Bilgisi, Palimsest Kentler ve K??eye Syky?my? Vicdanlar ?zerine..
Mehmet Hasret

  Sayı: 51 - Ocak / Mart 2006

İspanyol düşünür ve gezgin Goytisolo’ya göre Batı bilgisini anlamak için sadece Endülüs’ü değil, bütün Arap tarihini de anlamak gerekir. Biri diğerinden ayrı düşünülemez. Tıpkı Osmanlı’yı tarihten söküp aldığımızda Rus tarihinin, Alman, İngiliz ve Fransız tarihinin kıratının düşmesi, bütün tarihi unsurların anlamsızlaşması, tarih manzaralarının silinip ortadan kalkması gibi… Ne Romasız, ne Endülüssüz, ne de Osmanlısız bir dünya tarihi düşünülebilir veya bir dünya hayatı yaşanabilir…

Bugünün yunanın da eski yuna'dan bir iz, bir devam gördüğümüzü söylemek tartışmalıdır. Bu, yüklenmiş rolün getirdiği rol sorumluluğuyla birlikte uyarılmış olan bir bilinç meselesidir. Yani saf idrak… Bugünün Anadolulu halkı bugünün yunanlısından daha çok Roma’nın temsilcisi sayılır. Ve aynı zamanda ondan öte olarak Osmanlı’nın…

Kültür, genetik bir bilgidir… İspanyaya bakan bütün verimleriyle Endülüs’ü görür; Toledo’yu, Cordoba’yı, Granada’yı ve hepsinde El Hamra’yı bir cenin gibi görür. Keza Osmanlı’ya bakan da eski Mezopotamya kültüründen Roma’ya ve Roma’dan Bizans’a bir etki dizini görebilir. Ama hepsi bir mutasyon etkisidir.

Kültür, bir medeniyetin cenin halinden hangi uzuvlara ve şekillenmeye doğru tekâmül edeceğinin bilgisini taşıyan bir kromozom örgüsüdür. Bir kültür bir kültüre değdiği zaman, gelişme tetiktedir. Fatih dünyaya düzen verme anlamında Roma’nın devamı olduğunu her daim bildi ve bu mutlak dayanaksız bilgiye bir karakter kazandırmaksa mutlak anlamda İslam kültürünün hakkı oldu.

Endülüs sadece eski yunanı tercüme etmekle kalsaydı; bir insanlar güruhu olmaktan öteye geçemez ve bir medeniyet ölçüsü olarak anılamazdı. Endülüs, dünyada ortak bir kültürün devamıdır ve insanlığın ortak mirasının bir nüvesini o yüklenir. Kültürlerin iç içe geçerek gelişmesi, insanlık bilgisinin en makul ve en estetik olana doğru tekâmül etmesi kültürel bir mutasyonun varlığına delil… Örneğin mevcut mutasyon Endülüs ve Osmanlı’da müspet; bugünün egemen güçlerinde her daim menfi…

Mimarlar mimarı Sinan, Kanuni’nin mimari vakarı, Baki’nin taştan yontulmuş sedası olmuştur; bunu yaparken kendinden önceki Roma, Bizans ve Selçuklu mimari kalıplarını ve kendi yeteneklerini mezcetmiş; ortaya ıslah edilmiş üstün bir mimari keyfiyet koymuştur. Bugün İstanbul’un ruhu ve çehresi, her türlü çekirge ve iştah talanına rağmen, silinemiyorsa bu Sinan’ın İstanbul siluetine bastığı gül iklimi mühründe saklıdır. Dönüşüm denen vakıa sayesinde o devir için bir asalete doğru ıslah sağlanırken; ne yazık ki, bugünün rafine düşüncesinde ise dönüşüm denen lanet kromozom bilgileri bozulmuş hilkat garibelerinin eline kalmıştır.

Bir medeniyetin gözleridir kentler; eğer ki o gözlerde bir kötü niyet kıvılcımı okunmazsa, bilgi, kültür ve medeniyet üstün idrake işaret… New York’u bir cenin kılığındayken görseydiniz, ondaki parıltıya aldanıp onun geleceğin ışık mezarlığı bir ceset teni olduğunu daha o zamandan anlardınız; Paris’i, Londra’yı gizli kinlerinden dolayı akrep yumurtası gibi görürdünüz. Amerika’da Venedik gibi bir kent yapısı kurulduğuna şahit olsaydınız; onun bir şekilde toprak üstüne diktiği otel ve kumarhane gövdeleriyle övüneceğini sezerdiniz. Kentleri okumayı bilseydiniz; bir kenti ‘Iago’ların, ‘Barabbas’ların eline teslim eden kötü tohumun ne olduğunun anında kavrardınız.

Araplar, Avrupa karasına ayak bastığı vakit, o andan itibaren o adımların Endülüs’e dönüşeceği belliydi; Arapların ileri matematik, felsefe, astronomi, fizik gibi ilmi bilgileri sayesinde İspanya’da sulama kanallarıyla çevrili, ay ışığında damıtılmış güzel bahçelerle bezeli bir toprağın kabaracağı, su kemerleri ve çeşmelerle bir medeni kent dokusu oluşacağı; o topraklarda herkesin beraber yaşamakta bir sakınca görmediği bir iklimin hâkim kılınacağı belki hikâye başlamadan belliydi.

Endülüs’ün ilim deryalarından “İbnü’l Arabî” yer yer şu ayet mealini hatırlatır: “Sizi sınayacağız, ta ki bilelim…” Othello’nun yüzünden ekşiyip gelen ter, kıskançlık, kin Rogojin’in iliklerine girdiğinde ve bunu biz okuduğumuzda sınandığımızı bileceğiz; Bağdat’ta, Şam’da, Gazze’de bir ev yıktığımızda ve yuva yıkmanın bilim ötesi literatürde ne anlama geldiğini öğrendiğimizde sınandığımızı bileceğiz; şu sınırlarların yumak olduğu arz-küre üzerinde hangi coğrafyaya gidersek gidelim aslında bir medeniyet ceninin her şeye düzen verme ruhuna bağlı bir kromozom bilgisi olduğunu idrak edip sınandığımızı bileceğiz.

Mesela Goytisolo’ya göre İstanbul, tıpkı parşömen üzerinde silinmiş kadim izler taşıyan, çokdilli “palimpsest-elyazması” sihrinde bir mekân ve zamandır. Üzerinden birçok cenin gölgesi geçmiştir; ama biz kurduğumuz kentlerde, dünyayı okuma biçimlerimizde hep vicdanı olan ruhlara gövdelik etmek isteriz, biz vicdanı olan mekân ve zamanlar peşindeyiz. İnsanlığa merhamet olarak kurulacak kentlere bir örnek teşkil edelim; ta ki Allah’ın rızasıyla bilinelim diye…

Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Ekleyen : sinem    18.03.2008
Yorum : çok güzel yaışzmışsınız maşallah ama birazcık uzun kaçmış




Ekleyen : kynyko?lu    
Yorum : toprakların "fıtratları" olduğunu düşünürdüm hep.. bu yazıdan sonra kendi kendime sordum: acaba toprakların fıtratları, aslında o topraklara basanların fıtratı mı? insan topraktan değil mi? o halde fıtratını ona geçirmesi çok zor olmasa gerek ;)




Ekleyen : hasret    
Yorum : elbette. ama bizimkisi monteskiyö gibi "iklim sıcak olduğu için veya coğrafi konum böyle olduğu için falanca kıtada veya filanca toplumda çok eşli evlilik görülür." gibi garip hükmi bir önerme içermiyor bizim tahlilimizim... Daha çok sağlam bir kültürün davranış biçimlerini nasıl şekillendirdiği ve onlara arı bir doğa ve kıyas ilmi kattığı üzerinden hareket ediyor, bunun böyle olabileceğini çeşitli örnekleriyle(endülüsten osmanlıya iyi örnekleri-avrupadan amerikaya kötü örnekleri olmak üzere ortaya koymaya çalışıyor...





 
Dost cemali... - Sayı 105
Nasihat... - Sayı 104
Aynı safta olduğumuz omuz... - Sayı 103
Kurbağa kesip biçmeyi kim... - Sayı 101
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (106): Mevlâna, Yunus etrafında Anadolu irfanı...

Son Eklenen Yorumlardan
 Amin... Okuyucu

 Maalesef bu virüsün aşısı da ilacı da Yok. Allah ıslah etsin... Ahmet Güney

 Allah(celle celaluhu) razı olsun. Bizim böyle bilimsel makalelere de ihtiyacımız var. Teşekkürler!... Himmet

 Hocam yazılarınızdan istifade ediyoruz. Bu yazınızda da çok faydalı bilgiler ve öğütler mevcut. Yaln... Mustafa GÜNEY

 Göz yaşı dökmemek kabil mi; bu satırlar işte tam göz yaşı pınarının yeri, İsa Yusufalptekin, güzel i... Sinan AYHAN


ACIYORUM

Millet, Meclis’i seçiyor...

Meclis, millet namına kanun yapıyor...

Anayasa Mahkemesi de bu kanunları bozabiliyor...

 

Şimdi söyleyin:

Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletin mi?

Hâkimiyet kayıt ve şartla mı milletin?

Hâkimiyet kayıtsız şartsız Anayasa Mahkemesi’nin mi?

Hâkimiyet kayıt ve şartla Anayasa Mahkemesi’nin mi?..

(Kardelen; 13; Mart 1997)

 

ACIYORUM

Bir takım kimselerin, yetkilerini aşarak, kanun dışı teşkilâtlar kurduğu ve kanun dışı faaliyetlerde bulunduğu artık kimsenin yok diyemeyeceği bir gerçek halinde ortaya çıktı.

Bunlar, başlangıçta en azından, kanunların kötülerle ve kötülükle mücadelede yetersiz kaldığını düşünüyor.

Böyle örgütlere karşı çıkanlar da, gizli ve kanun dışı teşkilât kurulacağına falan falan kanunlara ve filân filân mekanizmalara dayanarak şöyle şöyle mücadele mümkündür, demiyorlar...

 

Öyleyse...

Ya bu ülkede kanunlar ve işleyen mekanizma yetersizdir... Ya devleti idare edenler...

Bu işin (ya)sı, (ma)sı yok... Hem kanunlar ve işleyen mekanizma, hem idareciler yetersiz...

(Kardelen; 13; Mart 1997)
66
Maarif
Nasıl bir insan
İki kelime arasındaki boşluktan geçen ku
Çeyrek asır
Maariften eğitime
Zikir ve ?nemi
En tehlikeli virüs...


Ali Erdal - Nasıl bir insan
Ali Erdal - Büyük depremin öncül...
Kadir Bayrak - Filmin sonu
Sinan Ayhan - Türkü, Anadolu harcı...
Necip Fazıl Kısakürek - Maarif
Bedran Yoldaş - Paklanmak
Dergi Editörü - Çeyrek asır
Site Editörü - Maariften eğitime
Mehmet Hasret - Dost cemali
Necdet Uçak - İslâm gelince
Necdet Uçak - Geçer
Necdet Uçak - Değil
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler...
Kardelen Dergisi - Gelecek sayı konusu ...
M. Nihat Malkoç - Her şey eğitimle baş...
Hızır İrfan Önder - Elem gazeli
Hızır İrfan Önder - Gafil olma
Ayhan Aslan - İhtiras
Olgun Albayrak - Münacaat
Mehmet Balcı - Kurban açıklaması
Mehmet Balcı - Kalmadı
Mehmet Balcı - Doluyum
Yusuf Karagözoğlu - Kazandıklarımızı kay...
Muhsin Hamdi Alkış - Olaylara Bakış-105
Kubilay Ertekin - En tehlikeli virüs.....
Halis Arlıoğlu - Hasret ve hüsranla g...
Halis Arlıoğlu - Felek
Büşra Doğramacı - İnsanlığın maarif da...
Kürsü Kainatın Efendisi - Mucize
Murat Yaramaz - Tedrisat
Murat Yaramaz - Mizah köşesi-105
Murat Yaramaz - Vesile
Murat Yaramaz - Bıçak
Murat Yaramaz - Eğilim
Mehmet izzet Gülenler - Dubalı dünya düzeni ...
Gülşen Ayhan - İki kelime arasındak...
Eyyub MEMMEDOV - Deniz boyu sevgim...
Mertali Mermer - İnsanlar anlamaz ben...
Cemal Karsavan - Kaşım değse kirpiğin...
İlkay Coşkun - Maarif meselemiz
İlkay Coşkun - Mülâkat-105
İlkay Coşkun - Vatanım
Turgut Yıldızan - İnsandan hazreti ins...
Turgut Yıldızan - Öğretmen olabilir mi...
Vildan Poyraz Coşkun - Eğitimde anne eli
Mehmet Şirin Aydemir - Keder kardelenleri
Çakmakçıoğlu - Hangi eğitim
Tuba Kanlıkama - Payitahtın sesi
Mustafa Kadir Atasoy - Göktaşı
Ülvi ƏLƏKBƏRZADƏ - Edilen dualar
Ülvi ƏLƏKBƏRZADƏ - Sevgi notumuz
İlknur Şimşek - 1453
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 7779280
 Bugün : 228
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 514424
 Bugün : 12
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 62
 105. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 2
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 6
Son Güncellenme: 2 Mayıs 2020
Künye | Abonelik | İletişim