Kardelen'i DergiKapinda.com sitesinden satın alabilirsiniz.        Kardelen Twitter'da...        Kardelen 30 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     3934 kez okundu.     3 yorum bırakıldı.     Yazara Mesaj

K?lt?r, Gen Bilgisi, Palimsest Kentler ve K??eye Syky?my? Vicdanlar ?zerine..
Mehmet Hasret

  Sayı: 51 - Ocak / Mart 2006

İspanyol düşünür ve gezgin Goytisolo’ya göre Batı bilgisini anlamak için sadece Endülüs’ü değil, bütün Arap tarihini de anlamak gerekir. Biri diğerinden ayrı düşünülemez. Tıpkı Osmanlı’yı tarihten söküp aldığımızda Rus tarihinin, Alman, İngiliz ve Fransız tarihinin kıratının düşmesi, bütün tarihi unsurların anlamsızlaşması, tarih manzaralarının silinip ortadan kalkması gibi… Ne Romasız, ne Endülüssüz, ne de Osmanlısız bir dünya tarihi düşünülebilir veya bir dünya hayatı yaşanabilir…

Bugünün yunanın da eski yuna'dan bir iz, bir devam gördüğümüzü söylemek tartışmalıdır. Bu, yüklenmiş rolün getirdiği rol sorumluluğuyla birlikte uyarılmış olan bir bilinç meselesidir. Yani saf idrak… Bugünün Anadolulu halkı bugünün yunanlısından daha çok Roma’nın temsilcisi sayılır. Ve aynı zamanda ondan öte olarak Osmanlı’nın…

Kültür, genetik bir bilgidir… İspanyaya bakan bütün verimleriyle Endülüs’ü görür; Toledo’yu, Cordoba’yı, Granada’yı ve hepsinde El Hamra’yı bir cenin gibi görür. Keza Osmanlı’ya bakan da eski Mezopotamya kültüründen Roma’ya ve Roma’dan Bizans’a bir etki dizini görebilir. Ama hepsi bir mutasyon etkisidir.

Kültür, bir medeniyetin cenin halinden hangi uzuvlara ve şekillenmeye doğru tekâmül edeceğinin bilgisini taşıyan bir kromozom örgüsüdür. Bir kültür bir kültüre değdiği zaman, gelişme tetiktedir. Fatih dünyaya düzen verme anlamında Roma’nın devamı olduğunu her daim bildi ve bu mutlak dayanaksız bilgiye bir karakter kazandırmaksa mutlak anlamda İslam kültürünün hakkı oldu.

Endülüs sadece eski yunanı tercüme etmekle kalsaydı; bir insanlar güruhu olmaktan öteye geçemez ve bir medeniyet ölçüsü olarak anılamazdı. Endülüs, dünyada ortak bir kültürün devamıdır ve insanlığın ortak mirasının bir nüvesini o yüklenir. Kültürlerin iç içe geçerek gelişmesi, insanlık bilgisinin en makul ve en estetik olana doğru tekâmül etmesi kültürel bir mutasyonun varlığına delil… Örneğin mevcut mutasyon Endülüs ve Osmanlı’da müspet; bugünün egemen güçlerinde her daim menfi…

Mimarlar mimarı Sinan, Kanuni’nin mimari vakarı, Baki’nin taştan yontulmuş sedası olmuştur; bunu yaparken kendinden önceki Roma, Bizans ve Selçuklu mimari kalıplarını ve kendi yeteneklerini mezcetmiş; ortaya ıslah edilmiş üstün bir mimari keyfiyet koymuştur. Bugün İstanbul’un ruhu ve çehresi, her türlü çekirge ve iştah talanına rağmen, silinemiyorsa bu Sinan’ın İstanbul siluetine bastığı gül iklimi mühründe saklıdır. Dönüşüm denen vakıa sayesinde o devir için bir asalete doğru ıslah sağlanırken; ne yazık ki, bugünün rafine düşüncesinde ise dönüşüm denen lanet kromozom bilgileri bozulmuş hilkat garibelerinin eline kalmıştır.

Bir medeniyetin gözleridir kentler; eğer ki o gözlerde bir kötü niyet kıvılcımı okunmazsa, bilgi, kültür ve medeniyet üstün idrake işaret… New York’u bir cenin kılığındayken görseydiniz, ondaki parıltıya aldanıp onun geleceğin ışık mezarlığı bir ceset teni olduğunu daha o zamandan anlardınız; Paris’i, Londra’yı gizli kinlerinden dolayı akrep yumurtası gibi görürdünüz. Amerika’da Venedik gibi bir kent yapısı kurulduğuna şahit olsaydınız; onun bir şekilde toprak üstüne diktiği otel ve kumarhane gövdeleriyle övüneceğini sezerdiniz. Kentleri okumayı bilseydiniz; bir kenti ‘Iago’ların, ‘Barabbas’ların eline teslim eden kötü tohumun ne olduğunun anında kavrardınız.

Araplar, Avrupa karasına ayak bastığı vakit, o andan itibaren o adımların Endülüs’e dönüşeceği belliydi; Arapların ileri matematik, felsefe, astronomi, fizik gibi ilmi bilgileri sayesinde İspanya’da sulama kanallarıyla çevrili, ay ışığında damıtılmış güzel bahçelerle bezeli bir toprağın kabaracağı, su kemerleri ve çeşmelerle bir medeni kent dokusu oluşacağı; o topraklarda herkesin beraber yaşamakta bir sakınca görmediği bir iklimin hâkim kılınacağı belki hikâye başlamadan belliydi.

Endülüs’ün ilim deryalarından “İbnü’l Arabî” yer yer şu ayet mealini hatırlatır: “Sizi sınayacağız, ta ki bilelim…” Othello’nun yüzünden ekşiyip gelen ter, kıskançlık, kin Rogojin’in iliklerine girdiğinde ve bunu biz okuduğumuzda sınandığımızı bileceğiz; Bağdat’ta, Şam’da, Gazze’de bir ev yıktığımızda ve yuva yıkmanın bilim ötesi literatürde ne anlama geldiğini öğrendiğimizde sınandığımızı bileceğiz; şu sınırlarların yumak olduğu arz-küre üzerinde hangi coğrafyaya gidersek gidelim aslında bir medeniyet ceninin her şeye düzen verme ruhuna bağlı bir kromozom bilgisi olduğunu idrak edip sınandığımızı bileceğiz.

Mesela Goytisolo’ya göre İstanbul, tıpkı parşömen üzerinde silinmiş kadim izler taşıyan, çokdilli “palimpsest-elyazması” sihrinde bir mekân ve zamandır. Üzerinden birçok cenin gölgesi geçmiştir; ama biz kurduğumuz kentlerde, dünyayı okuma biçimlerimizde hep vicdanı olan ruhlara gövdelik etmek isteriz, biz vicdanı olan mekân ve zamanlar peşindeyiz. İnsanlığa merhamet olarak kurulacak kentlere bir örnek teşkil edelim; ta ki Allah’ın rızasıyla bilinelim diye…

Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Ekleyen : sinem    18.03.2008
Yorum : çok güzel yaışzmışsınız maşallah ama birazcık uzun kaçmış




Ekleyen : kynyko?lu    
Yorum : toprakların "fıtratları" olduğunu düşünürdüm hep.. bu yazıdan sonra kendi kendime sordum: acaba toprakların fıtratları, aslında o topraklara basanların fıtratı mı? insan topraktan değil mi? o halde fıtratını ona geçirmesi çok zor olmasa gerek ;)




Ekleyen : hasret    
Yorum : elbette. ama bizimkisi monteskiyö gibi "iklim sıcak olduğu için veya coğrafi konum böyle olduğu için falanca kıtada veya filanca toplumda çok eşli evlilik görülür." gibi garip hükmi bir önerme içermiyor bizim tahlilimizim... Daha çok sağlam bir kültürün davranış biçimlerini nasıl şekillendirdiği ve onlara arı bir doğa ve kıyas ilmi kattığı üzerinden hareket ediyor, bunun böyle olabileceğini çeşitli örnekleriyle(endülüsten osmanlıya iyi örnekleri-avrupadan amerikaya kötü örnekleri olmak üzere ortaya koymaya çalışıyor...





 
Düşüneceksin... - Sayı 107
Ana sütü gibi helâl... - Sayı 106
Dost cemali... - Sayı 105
Nasihat... - Sayı 104
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (108): Rahman ve Rahim Olan Allah'ın; "Ve seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik." (Enbiya, 107) ve "İçinizden Allah'ın lütfuna ve âhiret gününe umut bağlayanlar, Allah'ı çokça ananlar için hiç şüphe yok ki, Resûlullah'ta güzel bir örneklik vardır." (Ahzab, 21) buyurduğu Efendimiz'in (sav) söz davranış ve yaşayışlarında, örnekliğinde ve önderliğinde mânâsını bulan sünnet ve ehl-i sünnet müesseseleri...

Son Eklenen Yorumlardan
 Süper olmuş ... Aslanlar

 Bir kımıltının bir kenara süpürdüğü beden im, aklım fırtınalara göğüs gerdikten sonra var mı bir hük... Sinan AYHAN

 Bilimi bilmemek, ilimden dem almak duası ile...... Sinan AYHAN

 Evet, sayın Erdal Kurtuldu hocamızın yazdığı bu yazdığı bizzat Kardelen dergisinde okumuştum . Şimdi... Osman Cemal Kızılaslan

 Üstadı saygı ve rahmetle anıyor... çektiğifikir sancısından bizlerede bir katre bahşetmesiniRABBÜL Â... Hasan GÖRAL


Batı; kaybettiği noktanın idrâkinde ve kazanacağı noktanın gafili olduğunu -yalnız kendine- ihtar ederek bugünkü buhranını yaşıyor. Biz; tüm taklitçiliğimize rağmen hem birincisinin, hem ikincisinin gafletindeyiz.
Eğer batı gibi kaybettiğimiz noktanın idrakinde olabilseydik, elimizden kaçırdığımız bunca zamandan ötürü eyvahlar eder; kazanacağımız noktanın gafletinden de sıyrılabilirdik…
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Tek kelimeyle kurtuluş yolu
YALÇIN TOPÇU İLE RÖPORTAJ -
Büyük olmak mecburiyeti
Türkün kimliği
Gömlekten
Kımıltı
Dubalı dünya düzeni -IV-
Başyüce


Ali Erdal - Büyük olmak mecburiy...
Ali Erdal - Hayal mi?
Kadir Bayrak - Türk birliği üzerine...
Kadir Bayrak - İç hatlar
Sinan Ayhan - Meselenin ruhu
Sinan Ayhan - Şaire hüzün yakışır
Necip Fazıl Kısakürek - Tek kelimeyle kurtul...
Fatma Pekşen - Çay
Dergi Editörü - Birliğimizi daim eyl...
Site Editörü - Türkün kimliği
Mehmet Hasret - Düşüneceksin
Gönüldaş - Türk birliği
Acıyorum - Acıyorum
Necdet Uçak - Helâlleş
Necdet Uçak - Büyü çocuğum
Necdet Uçak - Ömür
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler...
Kardelen Dergisi - Gelecek sayı konusu ...
M. Nihat Malkoç - İkindi rubaileri
Hızır İrfan Önder - Canımızsın Azerbayca...
Ayhan Aslan - Nedâmet
Ayhan Aslan - Çözüm
Olgun Albayrak - Türkü
Mehmet Balcı - Korona
Mehmet Balcı - Karabağım
Muhsin Hamdi Alkış - Çoklu birlik, çokluk...
Muhsin Hamdi Alkış - Olaylara bakış - 107
Kubilay Ertekin - Düşman içerde
Mesut İlkay Yanık - Osmaniyeli
Halis Arlıoğlu - İçi boşaltılmış mill...
Ahmet Değirmenci - YALÇIN TOPÇU İLE RÖP...
Ahmet Değirmenci - Nerede kaldı yağmurl...
Kürsü Kainatın Efendisi - Mucize
Murat Yaramaz - Medya Sepeti
Murat Yaramaz - İsraf
Murat Yaramaz - Suç
Murat Yaramaz - Çelik
Mahmut Topbaşlı - Binip sevda atına
Erdal Kozankaya - İnsan ömrü de mevsim...
Mehmet Akif Bozkurt - Ben kim miyim?
Ferhat Nitin - Bir tufanda yolcu
Mehmet izzet Gülenler - Dubalı dünya düzeni ...
İsmail Güçtaş - Mehmetim
İsmail Güçtaş - Cühelâ
Erkan Karakaya - Ne zaman
Gülşen Ayhan - Gömlekten
Mertali Mermer - Kımıltı
Cemal Karsavan - Aşk yandı ay bana gü...
İlkay Coşkun - Türk birliği ideali
Vildan Poyraz Coşkun - Daha dün gibi
Vildan Poyraz Coşkun - Zor günler
Erdal Kurtuldu - Cehâletin istilası
Gülzira Şaripova - Sahibine bırakılsın ...
Gennady (Henrikh) Gergardovich Dick - Parys gömlek
Özkan Aydoğan - Eriklerde
Rıdvan Yıldız - Hiç
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 8514549
 Bugün : 4551
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 529446
 Bugün : 36
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 64
 107. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 3
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 3
Son Güncellenme: 21 Şubat 2021
Künye | Abonelik | İletişim