Eşyanın hakikati
Dergi Editörü

  Sayı: 130 - Ekim / Aralık 2026

Tweetle

Mesele “yapay zekânın” insanı hükmü altına alma tehlikesi değil. Zamanın buhranı, insan dahil her şeyi disiplin altına alacak iman ve fikir ihtiyacını, insanın idrak edememesi… Kapitalizmanın hastalığı: “Sen faydalanmana bak, yapay zekânın ne olduğunu boş ver!..” Madde ile oyalan, oyna; ömrünü harca. Düşünme… Tefekkür etme… Başıboş bir hayatı kabullen, keyfine bak! Felâkete götürecek olan bu… Yapay zekâ, bu zaafı faşetti. Tefekkür kabiliyetini kaybetmemiş selim akla düşen, şuna veya buna körü körüne taraf veya karşı olmak değil, “eşyanın (her şeyin) hakikatini olduğu gibi öğrenmek” ve ona göre amel etmek. Beygirlik işleri “köle” yapsın, ey insan sen, yaratılış gayene uygun yaşa!

Sohbetimize dergimizin sahibi Ali Erdal’ın, elinizdeki sayı için kaleme aldığı cümlelerle başladık. “İnsan dâhil her şeyi disiplin altına alacak iman ve fikir ihtiyacı”… Her köşesinden savaş ve felâket haberleri gelen bir dünyanın insanları ve her sabah hırsıza, katile, arsıza, ahlâksıza yapılan operasyonlarla uyanan bir ülkenin evlâtları olarak bu ihtiyacımız ekmekten, sudan, havadan daha elzem hâle geldi. Bir gömleğin yanlış iliklendiğinin son düğmeye gelince anlaşılması misali salgın hastalıklar, iklimlerde meydana gelen değişiklikler, şiddetli kuraklık, tabiî âfetler, savaşlar ve daha neler neler insanlığın hayrına, bir fayda temin etmek için geliştirilmesi gereken teknolojinin, art niyetli ellerde nasıl kullanıldığının ve kime hizmet ettiğinin delili aslında. Yapay zekâ sebebiyle duyulan endişe, bütün bunların yanında gömleğin son düğmesi sadece…

“Tefekkür kabiliyetini kaybetmemiş selim akla düşen” vazifenin ve mesuliyetin bir gereği olarak yayın hayatına devam eden Kardelen, 130. sayısında yapay zekâyı ele aldı. Yazarlarımızdan her biri ilgi alanları, eğitimleri, meslekî ve hayat tecrübeleri ile şekillenen kendi dünyalarından, farklı cepheleriyle meseleyi ele aldılar, neticede aynı besteyi farklı müzik âletleriyle icra eden muazzam bir orkestra ortaya çıktı.

Yukarıda bir kısmını alıntıladığımız “Köle ve Efendisi” yazısında Ali Hocamız, mübarek dudaklardan dökülen bir hadis merkezinde tefekkür etti. Bahsi geçen hadisin, fikir dünyamızda ilk kez bu şekilde ele alındığı kanaatiyle yazıyı dikkatlerinize arz ediyoruz.

Aynı zamanda Kardelen’in site editörlüğü vazifesini de icra eden Yavuz Sert, bilgisayar mühendisi olması ve mesleğini uzun yıllardır başarıyla yapması sebebiyle meselenin teknik yönünü tarihî seyir içinde ele aldı. Meselenin teknik kısmına uzak bir kardeşiniz olarak pek çok yeni bilgiyi bu yazı vesilesiyle öğrendim, eksik taşlar yerine oturdu.

Aynı şekilde Muhsin Hamdi Alkış ağabeyimiz yapay zekânın art niyetli kullanıcılar elinde nasıl tehlikeli bir silâha dönüşebileceğine dikkat çektikten sonra devletler seviyesinde alınması gereken önlemlerle ilgili tekliflerini arz etti.

Ekrem Yılmaz ağabeyimiz de yapay zekâ üzerine tefekkürünü, dijital mecralara hâkim olacak ahlâk üzerine inşa etti. Altından yazılsa değerini ifadede eksik kalacak şu cümleler o tefekkür neticesinde kaleminden döküldü: “İyilik yolunda nasıl kullanılır bu dijitalizma ve sanal âlem? En evvel bir okuma kitabı ve bir kullanma kılavuzuna sahip olarak. Ahlâklı insan yetiştirecek bir eğitim ve müfredatı ile… “Kendisi için istediğini, başkaları için de isteyen insanlar”ın cemiyetini kurarak. Bütün buluş ve yenilikleri insanlığın hayrına kullanacak bir kafa ve zihne sahip nesli yetiştirerek.”

Gönül, bütün yazarlarımızın eserlerine dikkat çekmeyi arzu ediyor, ancak sohbetimizin sınırları buna müsait değil. Nasreddin Hoca’nın kendisinden üzüm isteyen mahallenin bütün çocuklarına üzüm ikram ettikten sonra daha fazlası talep edilince hepsinin tadı aynı demesi gibi sayfalarımızdaki yazıların her biri salkımdaki üzüm taneleri gibi. Emek sarfedip eser kaleme alan bütün yazarlarımıza teşekkür ediyoruz.

Bir özel teşekkür de şiirde zirve Cahit Ay ağabeyimizle, Murat Yaramaz’a ve hikâyede zirve Fatma Pekşen Hanımefendiye. Ayışığı sayfalarımız onların eserleriyle kıymetleniyor.

“Kargaya yavrusu kuzgun görünür” demezseniz, hâlden şikâyet etmeyen ama hâlimizi tespit eden, çareler teklif eden, şiirle, hikâyeyle kıymetlenmiş güzel bir sayı arz ediyoruz.

İyi okumalar…