Estetik
Kürsü Nizam

  Sayı: 58 - Ekim / Aralık 2007

Tweetle

(Bu bölümdeki imzasız yazılar İman ve İslâm  Atlası'ndan alınmaktadır)
(Edep bahsine, kaldığımız yerden devam ediyoruz)

(Estetik), yani güzellik, bedî ölçüsü... Onun hem hazinesi bizde, hem de en yoksunu yine biziz. Ne acı!..

"Allah güzeldir ve güzeli sever!" hadîsi İslâm (estetik) ölçülerinin tohumunu verir. Bu tohumu yetiştirmek ve geliştirmek, cemiyet bahçesini onun fidanları, ağaçları ve çiçekleriyle ziynetli bir fidelik haline getirmek şart... Şeraite aykırı olmayan her güzel şey İslâm'ın malıdır.
Bedî idraki, içinde akıl ve mantığın pek az, seziş ve bedahet hissinin pek çok olduğu bir mevhibe...

Allah onu ruhumuza öylesine nakşetmiştir ki, âdetâ doğru ve iyinin en dakik terazisi ve nizam âleti olarak kalbimizde ayrı bir göz teşekkül etmiştir.
Bütün güzel sanatlar bu idrakin temelinde... Ve madde gözü şu kadar kilometrenin ötesini göremezken bu göz, hayalin kanatları üstünde aşk hıziyle uçar, varır, ezer ve fetheder.

Malik olduğumuz hazinenin yoksunu yine biziz dedik; hazine Kâinatın Efendisi, yoksun olan da o nimeti yalnız kabukta temsil edip içini asırlardır boş bırakma yoluna sapmış bulunan bütün bir İslâm dünyası...

Hristiyanlığın vardığı nokta, esası bâtıllaştıran bir dini, çirkinden güzele intikal ettirebilmek için sun'î vasıtalarla ve zoraki makyajlarla güzelleştirmek olmuşken, münezzeh İslâm'ın son merhalesi, aslında güzel olanı, temsil kadrosunda çirkinleştirmekten ibaret kalmıştır...

Umulur ki, 15. İslâm Asrının yenileyicisi İslâm'da estetik plânı başa alsın... Zira güzellik, hesap ve kitap sordurmadan, yakalayıcı, zapt ve fethedicidir.

Güzellik, doğru ve iyinin, tek kelimeyle hakikatin zarafet ambalajıdır ve kordelâsı kopunca, kimse, yere dökülen maddeleri dökülünce maddelerin toplamak ve değerlendirmek zaruretine katlanmaz. Tam 4 asırdır İslâm'ı, üzerinde küf ve pası silmeyerek çirkin görünmeye mahkûm kılmış bulunuyoruz. Ve köylüye, çobana, yahut yobaza, acuze kadına yakışır bir din... Hele birbuçuk asırdır gelişimiz İslâm'ı uyuz hastalığı gibi bir ayıp olarak görmeye başlamanın ve başlatılmanın züppe cereyanını çerçeveler...

Son zamanların (Reform) esnafı, İslâm binasını, önündeki çöplükleri temizleyip meydana çıkaracakları yerde, sanki o bina çökmeye mahkûm imiş de bir desteğe muhtaçmış gibi, sahte ve dışarıdan tedarikli payandalarla ayakta tutmaya çalışan bedbahtlar...

Huzurunda dert yanarken, heyecanından elinde olmayarak kötü bir ses çıkaran kadının ezgin ve bitkin mahçupluğunu görüp "yüksek sesle konuşunuz, ben işitmiyorum, duymuyorum, sağırım!" diyen, böylece kadını kurtaran ve ismi bu yüzden "Sağır" diye çıkarılan velîyi misâl alınız ve bu ağlatıcı misâlden tüten ağlatıcı estetik buğusuna dikkat ediniz! Onun yerinde bir kaba softa bulunsaydı "ne haltettin, defol git!" diye bağırırdı. Bu mu Peygamber ruhaniyetine vâris olmanın şânı?..

Kâinatın Tacı, içi ve dişiyle, dünyanın en güzel erkeği... Kızı, rikkat ve hassasiyet mâdeni Hazret-i Fatıma diyor ki: "Yusuf'u gördükleri zaman güzelliği karşısında farkında varmadan ellerindeki bıçakla parmaklarının kesenler, eğer benim gördüğümü görselerdi yüreklerini parçalarlardı..." Her hal ve edada bir güzellik...

İş Allah tarafından güzel yaratılmış olup olmamakla bitmez; her işde, her tavırda, her harekette güzeli ve güzelliği aramak icap eder.
Dünyada kendisine sevdirilen üç şeyin, kadın, güzel koku ve namaz olduğunu bildiren Gaye – İnsan ve Ufuk – Peygamber'den alınacak güzellik dersi, tayin etmedikleri yerlerde bile (estetik) plânında müslümana rehberdir.

Ağzını karanlık ve pis kokulu bir kuyu gibi açıp nefs ve benlik hırıltılariyle vaaz veren, yahut Kur'ân'da bir kelimeyi sökemedi diye talebesinin başına sopayı indiren kaba softa, her şeyden evvel çirkin ve galîzdir ve bu usulle din telkin etmeye kalkışmak dine ihanettir.

"Dinde ikrah yoktur!" buyuran Allah ve "dinde zorluk mevcut değildir!" fermanını veren Resul, en ulvî hakikat ifadesiyle yan yana güzellik plânını da göz önüne sermiş değil midir?.. Zarafeti kolay yapılan hareket diye çerçeveler Batılı (estetik) telâkkisi... Cedlerimizin "sehl-i mümtenî" tabiri de insan ruhuna işleyici kolaylık mânâ- sına güzelliği ön plâna alır. İzah yok seziş var...

Ulu Hakan İkinci Abdülhamid Hân devrinde Japonya'dan İstanbul'a İslâm'ı tetkik etmek üzere bir heyet geliyor. Meşîhat dairesinden emirlerine verilen, İslâm temsilcisi rolünde bir sarıklı efendiyle saray arabasında giderlerken bu efendi sağ elini burnuna bastırıp sol tarafiyle dışarıya doğru sümkürüyor ve sonra burnunu eliyle kurutup parmaklarını arabasının ipek ve canfes döşemesinde siliyor. Heyet, "biz böyle davranan bir insandan din telâkki edemeyiz!" diyor ve memleketlerine dönüyor. Buyurun size bedî ölçüsünden nasipsizliğin yürekler acısı timsali sarıklı efendi misali!

Allah'ın Sevgilisi bir gün Medine sokaklarından geçerken yollarının üstünde tiksindirici bir manzara gördüler ve kalakaldılar. Sahabîler koşuşup o manzarayı kaldırmadan geçemediler. Rikkat ve nazâhatin bu derecesi karşısında O'na bağlılık taslayanların haline bakın!.. Kaba softada bulunmadığı görülen ilk şey (estetik) ifadesidir. O yerken de, içerken de, otururken de, kalkarken de, konuşurken de, görüşürken de, çirkindir.

Dinden kaçırdıklarımızı, kaba softa ve ham yobazın çirkinliği yüzünden kaybettik; dine çekemediklerimizi de aynı sebepten uzak bıraktık.

Öyle bir ahlâk ve edep zabıtamız olmalı ve bu zabıta insanları falakaya yatırarak değil, evde, mektepte ve sokakta mânen kol gezerek hükmünü yürütmeli ki, camiden çıkan her müslüman yakasında bir el görsün ve kulağında bir ses işitsin: "Her halinde İslâm'ı güzelleştirmek zorundasın ve onun gûya kaidelerine uymuş görünerek çirkinleştirmeye mezun değilsin!"... Hani ya bu nefs murakabesi?..