Kardelen'i DergiKapinda.com sitesinden satın alabilirsiniz.        Ali Erdal'ın yeni kitabı TÜRK KİMLİĞİ çıktı        Kardelen Twitter'da...        Kardelen 32 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     209 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

"Kritikler" Üzerine Mülâhazalar
İlkay Coşkun

  Sayı: 113 -

"Kritikler" yazar Sinan Ayhan'ın, dört kitabından sonra, Nisan 2022’de okurla buluşturduğu, düşünce üzerine yazdığı derinlikli yazılardan oluşan beşinci eseri. Düşünceyi; teorik, pratik ve girift akıl boyutlarıyla ele almaktadır. Başka bir boyutuyla 360 sayfa hacmindeki eserde düşünce, daha çok felsefik yaklaşımlarla etraflıca ele alınmaktadır. "Her şey hem bir değişim sergiliyor hem kendinden önce geçenlerin izini üzerinde taşıyor" Pascal'ın "Düşünceler"inden alıntılanan sözle, kitaba girizgâh yapılması, konunun ana fikir boyutunda dibacesi konumundadır. Düşünceyi ele alırken akıl, üslûp, düşünme biçimleri, bilgi kaynağı, fikretme, izah, ispat, dil, diyalog, medeniyetlere etkisi, estetik, akıl yürütme, kritik edici anlayış, şuur, sezgi, idrak, kıyas, bilinçaltı ve değişim gibi onlarca destekleyici ve tamamlayıcı olgu ele alınıp bu çerçevede işlenmektedir.

Düşüncenin iskeletini ve temelini oluşturan girift akla, özel bir yer veren yazar şunları söyler. “Girift akıl, fikrin aklıdır. Yani bu akıl, en gelişken, kâmil noktada, seviyede, zeminde her şeye şekil veren halin aklıdır; bu sebeple bu akıldan önceki tüm akıllar bu akla gelmenin yolunu açtı, ama ancak bu akla ulaşma hasretiyle tekâmüldeki yerini aldı. Elbette bundan sonrasının olması da mümkündür. Çünkü dünya zihniyeti üzerinden, merceğinden sonsuzu mutlak anlamda eline alabilecek, hiçbir akım anlayışı ve aklı mevcut değildir” (sayfa 14)

Fikir ve düşünce ele alınırken bizim yürek iklimimizden İmam Rabbanî'nin "Asrın cihadı fikirle" sözü ve bakış açısının yanında, dünya ve batı felsefesinin birçok tanınmış yazarlarının, felsefecilerinin bakış açılarının birçok boyutuyla ele alınıp irdelendiğini görmekteyiz. Aristo, Kant, Kafka, Heidegger, Rimbaud, Lorca, Elliot, Oscar Wilde, Albert Camus, Sartre, Kundera, Borges, Yunus Emre, Malcolm, Aliya, Necip Fazıl gibi birçok isim üzerinden, düşüncenin boyutlarının kritiği yapılmaktadır. Bu dualiteli ve farklı bakış açıları üzerinden konu irdelenmektedir. Kompleks verilerle konsantre bir düşünceye ulaşılma çabası, hedeflerden biri olsa gerek diye düşünüyorum. Korelâsyon ve nedensellik bağlamında bolca fikir jimnastiği yapılmaktadır. "Gideceği yönü bilene pusula ne lâzım. Gideceği yönü kestiremeyene pusula ne yapsın" türündeki bir mantıkta güdülmektedir.

Düşüncenin ve düşünmenin en başat argümanlarından biri olan yazma olgusu, etraflıca ve geniş çerçevede ele alınıp işlenmektedir. Yazma, düşünmenin en önemli göstergelerinden birisidir. Meselâ bu anlatımları şu şekilde destekleyebiliriz. “Ahretlik soru veya Hallacı Mansur’a atılan gül-oku” yazısında, “neden yazıyorsunuz?” (sayfa 169) sorusuyla konu ele alınıp yazılanlar üzerinden düşünce kıyaslamalarında bulunulmaktadır. Dostoyevski ile Tolstoy’un yazdıkları arasındaki farklılıklar ve benzerlikler ele alınıp yazdıklarından ve dahi karakterleri üzerinden kıyaslamalarda bulunulmaktadır. Dostoyevski’yi başkaldıran insanı temsil eden yönü ile Tolstoy’un ona zıt karakterli olarak görülen “boyun eğen” tarafı, kitlelere hitap etme cihetiyle ve etkileşimleri üzerinden birçok düşünce serimlenir ve kıyaslamalarda bulunulur.

Yazar; düşünce hakkında başkaca neler diyor bir bakalım. "Düşünce, eşya ve hareket prensipleriyle doğar, idrakle çerçevelenir, sezgiyle nirengi noktaları belirlenir, şuurla muhtevası ele geçer, hayalle eşya ufkunu aşar, ilerler ve topyekûn hepsinin kıvam bulduğu fikir hamlesiyle şeklini bulur. İnsan düşünce mekânında önce karanlığa gömülüdür. Ne zaman ki kelimeler, bir pencere gibi açılarak ışığın gelmesine fırsat verir; o vakit düşünce, akla kadar çizgilenir ve oradan ruha doğru yolunu köprüleştirir" (sayfa 32) Biz de yazar gibi düşünelim ve yazara başka bir bakış açısıyla kulak verelim. “Hadi düşünsene, düşünmek cilt cilt bir özlük dosyasıdır” (sayfa 145)

Son tahlilde akılda kalan tarihtir, mazidir, takvimdir. Ama "aklı kalma" ise kıyaslamayı, tasavvuru, plânlamayı daha genel anlamda düşünceyi ve düşünmeyi imler ve besler. Bunu yaparken tek başına antagonist çelişkileri çarpıştırmaz sadece farklı bakış açılarını serimler. Düşünmenin, düşüncenin kimyasını, fiziğini, tarihini, tatbikini ve ruhunu taşıyan etraflıca ve derinlikçe güzel bir eser okudum. Daha çok düşünceleri düşündürme denemeleri desek yeridir. Öz olarak yazar, düşünceyi diri ve uyanık tutmayı önceleyerek konuyu işlemektedir.


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
Fikir Alıp Fikir Satarlar... - Sayı 114
"Kritikler" Üzerine Mülâh... - Sayı 113
Sosyal Medya Mizahına Ele... - Sayı 113
Su Uykusu Üzerine Derkena... - Sayı 112
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (115):
Türk mimarîsi
Merkezi (cami) kaybettiğimiz için şahsiyetimizi kaybettik; şahsiyetimizi kaybettiğimiz için evimizi kaybettik, evimizi kaybettiğimiz için de şehrimizi kaybettik.

Son Eklenen Yorumlardan
 Elinize emeğinize sağlık, musikimizin geçirdiği evreleri iyi analiz etmişsiniz.... Ahmet Güney

 Elinize emeğinize sağlık, musikimizin geçirdiği evreleri iyi analiz etmişsiniz.... Ahmet Güney

 Elinize emeğinize sağlık, musikimizin geçirdiği evreleri iyi analiz etmişsiniz.... Ahmet Güney

 Derginizi sürekli takip ediyor, yayınlanan yazılarınızı okuyorum. Herkesin tek tek emeklerine, kalem... Merve

 Kaleminize sağlık hocam çok güzel olmuş her zaman ki gibi :) ... Yasemin


Cinayet, hırsızlık, fuhuş, içki, kumar ve uyuşturucu karışımından ibaret düzeni ambalajlayıp medeniyetin ta kendisi diye yutturmak isteyen “tek dişi kalmış canavar”a karşı hani, “iman dolu göğsümüz” vardı?
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1993
Sen Varsın
Uyan
Musikide Asalet
Su
Biz Kimiz?
Biz Kimiz?
Musikide Asalet
Devletin Yapmadığını, Yapamadığını
“QARANLIĞI” YAZANIN GECƏSİ...


Ali Erdal - Devletin Yapmadığını...
Kadir Bayrak - Türk Kimliği
Sinan Ayhan - Oluşmuş ve Oluşmamış...
Sinan Ayhan - Kalem, O Kalemdir
Necip Fazıl Kısakürek - Kıraat Kitabı
Necip Fazıl Kısakürek - Mecmua Yağmuru
Bedran Yoldaş - Hatıra Defteri
Ekrem Yılmaz - Türk Kimliği
Ekrem Yılmaz - Lisan-ı Hâl
Dergi Editörü - Fikrin Değerini Bile...
Site Editörü - Yaz Dostum
Mehmet Hasret - Yaşayan Yemek
Necdet Uçak - Şifa ve Vefa Arama
Necdet Uçak - Sıla Özlemi
Necdet Uçak - Geçer
Altan Atan - Yakarsa Dünyayı...
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
Kardelen Dergisi - Çıkış Beyannamemiz
M. Nihat Malkoç - Günümüzde Dergicilik...
Nihat Kaçoğlu - Anneannemin Saçları
Mehmet Balcı - Ecel (Ölüm) Gelmeden
Mehmet Balcı - Yüzlerine
Ahmet Çelebi - Yollar
Halis Arlıoğlu - Musikide Asalet
Halis Arlıoğlu - Sen Varsın
Osman Akyol - Pınar Başı
Kürsü Kainatın Efendisi - Hususilik
Murat Yaramaz - Sükût
Murat Yaramaz - Sülük
Mahmut Topbaşlı - Muradım
Eyyub MEMMEDOV - DƏRD İÇİNDƏ...
Mertali Mermer - Yalnızlığın Yakınlığ...
Cemal Karsavan - Açtılar Martılar Uçt...
İlkay Coşkun - Fikir Alıp Fikir Sat...
Turgut Yıldızan - Kültür Savaşçılarımı...
Vildan Poyraz Coşkun - Gölge Etme Başka İhs...
Tuba Kanlıkama - Biz Kimiz?
Özkan Aydoğan - Su
Rıdvan Yıldız - Yıldızlarla Aramda
İlknur Eskioğlu - Allah (C.C.) Her Zam...
Aykutalp Balkan - Ölülerin Bulunmaz Se...
Heybet Akdoğan - Siyara
Selahaddin Yıldız - Bozkır
Yusuf Çelikler - Ahuzar-ı Yusuf
Deniz Sarıtop - Uyan
Habil Yaşar - “QARANLIĞI” YAZANIN ...
Halit Yıldırım - Dergicilik Zor İş Ve...
Ziya Dilsuz - İNSAN TƏK OLAND...
Emel Akçay - Usul Usul
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 10934346
 Bugün : 2087
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 564845
 Bugün : 30
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 121
 114. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 12
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 12
Son Güncellenme: 11 Kasım 2022
Künye | Abonelik | İletişim